Açık: Dijital Mecralardaki Her Sağlık Önerisine İnanmayın, Kararı Hekiminize Bırakın

Dijital mecralarda karşılaşılan sağlık bilgilerine dikkat çekmek amacıyla açıklamalarda bulunan Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Yasemin Açık, internet üzerindeki her sağlık önerisinin güvenilir olmadığını belirtti. “İnternette karşılaşılan her sağlık bilgisi güvenilir olmayabilir. Bu nedenle bilgilerin kaynağının kontrol edilmesi, özellikle ilaç, takviye ve tedaviyle ilgili kararların hekim değerlendirmesiyle alınması gerekiyor” dedi. Prof. Dr. Açık, sağlık bilgilerini değerlendirirken beş temel soruya odaklanılmasını önerdi.

Günümüzde sağlık bilgilerine ulaşmak son derece kolay hale geldi. Bir belirtiyi arama motoruna yazmak ya da sosyal medya üzerinden bir uzmanın videosunu izlemek birkaç saniye içinde gerçekleşiyor. Ancak hızlı erişim, bilgilerin doğruluğunu garanti etmiyor. Bu bağlamda, Prof. Dr. Açık, 3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası kapsamında dijital mecralardaki bilgi kirliliği ve sağlık okuryazarlığının önemine dikkat çekti.

Sağlık okuryazarlığının sadece bilgiye ulaşmak değil, aynı zamanda bilgiyi anlamak, güvenilirliğini değerlendirmek ve doğru bir biçimde kullanmayı içerdiğini ifade eden Prof. Dr. Açık, “Dünya Sağlık Örgütü, sağlık okuryazarlığını sağlığın belirleyicilerinden biri olarak tanımlıyor. Ülkemizde de bu konu gündemde. Sağlık Bakanlığı’nın 2024 yılı sonunda yayımladığı ‘Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ve İlişkili Faktörleri Araştırması’na göre, sağlıkla ilgili konularda en önemli bilgi kaynağı %69,1 ile aile hekimleri iken, %63,7’si internet arama motorlarını, %45,1’i televizyonu, %29,6’sı ise sosyal medyayı kullanıyor. Son yıllarda yapay zekâ araçları da bu kaynaklara dahil oldu” şeklinde konuştu.

Prof. Dr. Açık, dijital mecralarda sunulan bazı bitkilerin ve karışımların sağlık için mucizevi çözümler olarak tanıtıldığını vurgulayarak, “Bir ürün gerçekten doğal olsa bile herkes için uygun olmayabilir. Çünkü bireylerin sağlık durumu ve ihtiyaçları farklılık gösterir. Örneğin bitkisel ürünler ve takviyeler, kullanılan ilaçlarla etkileşime girebilir ve bazı hastalıklarda ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle çevreden duyulan veya dijital mecralarda karşılaşılan her öneriyi uygulamak doğru bir yaklaşım değildir” dedi.

Yapay zekâ araçlarının sağlık bilgilerine ulaşmada yardımcı olabileceğini belirten Prof. Dr. Açık, “Ancak tanı koyma, ilaç kullanımı veya mevcut tedaviyi değiştirme gibi konuların hekime bırakılması gerekiyor” diye ekledi.

İnternette karşılaşılan sağlık bilgilerini değerlendirirken sorulması gereken beş soru ise şöyle sıralandı:

1. Bilgiyi kim paylaşıyor? Kişinin veya kurumun bu alandaki uzmanlığı açıkça belirtiliyor mu?
2. İddia, bilimsel araştırmalara ve resmi sağlık kurumlarının güncel bilgilerine dayanıyor mu?
3. İçeriğin yayımlanma veya güncellenme tarihi bulunuyor mu?
4. Kesin sonuç, mucize çözüm ve herkese uygun gibi iddialı ifadeler kullanılıyor mu?
5. Öneri; ilaç bırakmayı, doz değiştirmeyi, tedaviyi ertelemeyi veya kontrolsüz takviye kullanmayı içeriyor mu?

Prof. Dr. Açık, bu sorulardan herhangi birinin kuşku yaratması durumunda bilginin uygulanmadan önce Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü gibi güvenilir kaynaklardan kontrol edilmesi ve kişisel sağlık kararlarında mutlaka hekime veya eczacıya danışılması gerektiğini vurguladı.

Sağlık Bakanlığı’nın Halk Sağlığı Haftası kapsamında 7 günde 7 farklı temayla birçok konuyu gündeme taşıyacağını belirten Prof. Dr. Açık, 5 Eylül’de ‘Bilgiyi Sorgula, Kaynağı Doğrula, Sağlığını Aşı ile Koru’ temasıyla sağlık okuryazarlığının önemine dikkat çekileceğini ifade etti. Prof. Dr. Açık, toplum sağlığının korunması ve geliştirilmesi için gece gündüz çalışan tüm sağlık çalışanlarının Halk Sağlığı Haftası’nı kutladığını da sözlerine ekledi.

Elazığ Son Baskı – Elazığ Haberleri